3 marca w Centrum Prasowym Foksal w Warszawie odbyła się konferencja ?Warunki Sukcesu Prawicy?. Zapowiedziano na niej stworzenie nowej formacji politycznej Prawo i Sprawiedliwość. Podczas konferencji referaty wygłosili Jarosław Kaczyński i Ludwik Dorn. Partia Lecha i Jarosława Kaczyńskich miała stanowić odpowiedź na potrzebę konsolidacji polskiej prawicy i ?nową jakość? w polityce wobec coraz bardziej okrywającego się niesławą AWS. Jeszcze przed decyzją o utworzeniu własnego ugrupowania, obaj od dawna podkreślali konieczność politycznego samooczyszczenia formacji Mariana Krzaklewskiego.
22 marca Jarosław Kaczyński ogłosił w Białymstoku powołanie pierwszego lokalnego komitetu Prawo i Sprawiedliwość. W spotkaniu założycielskim uczestniczyło około 500 osób. Partia powstała na bazie społecznych komitetów tworzonych na fali popularności, jaką zdobył Lech Kaczyński, pełniąc funkcję ministra sprawiedliwości w rządzie Jerzego Buzka.
28 marca odbyła się sądowna rejestracja pierwszego Komitetu Prawo i Sprawiedliwość.
26 kwietnia powstał Krajowy Komitet PiS z Lechem Kaczyńskim na czele.
19 maja Lech Kaczyński zapowiedział samodzielny start w wyborach nowej formacji Prawo i Sprawiedliwość. Z list Prawa i Sprawiedliwości wystartowało w wyborach 752 kandydatów do Sejmu i 12 kandydatów do Senatu w ramach komitetu Blok Senat 2001.
23 maja Przymierze Prawicy podpisało porozumienie o wspólnym starcie w wyborach z list Prawa i Sprawiedliwości.
29 maja w Warszawie odbył się Kongres Założycielski PiS, który przekształcił Krajowy Komitet PiS w partię polityczną. Walka z korupcją, transparentność życia publicznego oraz przełamanie syndromu lat ?90, symbolizującego brak jedności polskiej prawicy, stały się głównymi postulatami, na kanwie których Lech i Jarosław Kaczyńscy zbudowali polityczną tożsamość opartego o patriotyzm i konserwatywne wartości nowego ugrupowania.
31 maja PiS złożył do sądu wniosek o rejestrację jako partia polityczna.
8 czerwca nowa partia Prawo i Sprawiedliwość została zarejestrowana w Sądzie. W skład organu założycielskiego partii weszło 59 osób, m.in. Lech i Jarosław Kaczyńscy oraz członkowie obecnego kierownictwa partii. Działacze nowego ugrupowania wywodzili się w większości ze środowisk dawnej Akcji Wyborczej ?Solidarność? (Porozumienia Centrum, Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego, Zjednoczenia Chrześcijańsko Narodowego) i Ruchu Odbudowy Polski.
9 czerwca w Teatrze Muzycznym Roma odbyła się konwencja otwierająca kampanię wyborczą PiS. ?To nie może być zwycięstwo kolejnej politycznej spółki akcyjnej, to musi być zwycięstwo idei Polski prawej, sprawiedliwej i godnej? ? powiedział na konwencji Jarosław Kaczyński.
4 lipca premier Jerzy Buzek odwołał Lecha Kaczyńskiego ze stanowiska ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego.
5 lipca 18 posłów powołało Klub Parlamentarny PiS, szefem Klubu został były polityk ZChN ? Kazimierz Marcinkiewicz. W skład klubu weszło 15 posłów należących wcześniej do Zespołu Parlamentarnego Przymierza Prawicy w ramach AWS, a także Ludwik Dorn, Krzysztof Jurgiel i Jarosław Kaczyński.
12 lipca powstał Komitet Wyborczy Blok Senat 2001.
4 sierpnia w Warszawie odbyła się konwencja programowa Komitetu Wyborczego PiS.
23 września w wyborach parlamentarnych Komitet Wyborczy Prawa i Sprawiedliwości uzyskał 9,50% głosów, zajmując czwarte miejsce w wyścigu wyborczym.
1-2 grudnia w Falentach pod Warszawą odbyła się II tura Kongresu Założycielskiego Prawa i Sprawiedliwości.